نور طبیعی مورد نیاز برای اتاق کار نقش بزرگی در عملکرد و انرژی کارکنان دارد. به همین خاطر بسیاری از شرکت ها و سازمان های معتبر در دنیا استانداردهای جهانی روشنایی محیط کار را جدی می گیرند. در استاندارد ایزو ۸۹۹۵ که نسخه سال ۲۰۰۲ آن منتشر شده نیز به همین موضوع یعنی استاندارد نور دفتر کار اشاره شده است. در این مقاله از سایت سلام دنیا قصد داریم استاندارد محیط اداری و به خصوص نورپردازی آن را بررسی کرده و اطلاعاتی کامل و کاربردی در این زمینه به شما بدهیم.
نور طبیعی مورد نیاز برای اتاق کار
استفاده از نور طبیعی در محیط کار فواید زیادی به همراه دارد. این نوع نور می تواند مصرف انرژی را کاهش دهد و هزینه برق را پایین بیاورد. از سوی دیگر نور خورشید به حفظ ریتم طبیعی بدن کمک کرده و تولید ویتامین D را افزایش می دهد که برای سلامت استخوان ها مفید است.
حتما بخوانید: 6 راهکار طلایی مطالعه برای افراد حواس پرت هنگام درس خواندن
علاوه بر این نور طبیعی تمرکز و بازدهی کارکنان را بهبود می بخشد و فضای کار را شاداب تر و دلپذیرتر می سازد. با این وجود استفاده از نور طبیعی در محیط کاری معایبی نیز دارد. وقتی نور طبیعی در اتاق کار بیش از حد باشد کنترل کامل روی نحوه ورود آن به فضا دشوار می شود. از طرف دیگر گاهی هم شرایط برعکس بوده و نور طبیعی کم یا نامناسب در دسترس قرار می گیرد. این حالت معمولا در اتاق هایی با جهت جغرافیایی نامناسب یا دیوارهای بلند و مرتفع رخ می دهد. همچنین شرایط آب و هوایی یا برخی محدودیت های دیگر نیز باعث نرسیدن نور کافی می شوند.
استاندارد روشنایی محیط کار چقدر است؟
محیط کار یکی از مکان هایی است که رعایت استاندارد شدت روشنایی در آن اهمیت زیادی دارد. کم یا زیاد بودن میزان لوکس نسبت به حد استاندارد می تواند روی راندمان کاری افراد اثر بگذارد. به همین دلیل بهتر است با توجه به ابعاد فضا و سایر عوامل موثر، مقدار روشنایی ایده آل و متناسب با آن محیط را تامین کنید.
حتما بخوانید: 39 ایده اتاق نشیمن مینیمال
در فضایی که کارهای اداری معمولی در آن انجام می شود باید حدود ۵۰۰ لوکس نور فراهم شود. اگر شدت روشنایی از این حد بالاتر برود چشم افراد پس از مدتی خسته می شود. البته باید به این نکته توجه داشت که همه محیط های کاری اداری نیستند. در فضاهایی که کارهای تعمیراتی و مکانیکی انجام می شود طبیعتا نیاز به نور بیشتری نسبت به یک دفتر اداری وجود دارد. معمولا استاندارد چنین محیط هایی بین ۷۵۰ تا ۱۰۰۰ لوکس است. همچنین در کارگاه های الکترونیکی این عدد حتی تا ۲۰۰۰ لوکس هم افزایش پیدا می کند.
محاسبه نور مورد نیاز فضا
شدت روشنایی یکی از مهم ترین پارامترها در محاسبه نور محیط است. در علم نورسنجی به مقدار شار نوری که به هر واحد مساحت می رسد شدت روشنایی گفته می شود. واحد اندازه گیری آن لوکس یا لومن بر مترمربع است.
برای محاسبه روشنایی از فرمول زیر استفاده می شود:
l = Li Cu LLF / Al
در این فرمول هر یک از عبارت ها به شرح زیر است:
- L: میزان روشنایی که بر حسب لوکس یا لومن بر مترمربع اندازه گیری می شود
- Ll: لومن به ازای هر لامپ
- Cu: ضریب استفاده
- LLF: عامل ازدست دادن نور
- Al: مساحت محیط (مترمربع) به ازای هر لامپ
حتما بخوانید: آموزش راه حل مشکلات اداری با همکاران در محیط کار با روش های ساده
بر اساس استاندارد روشنایی، فضاهای اداری به دسته های مختلفی تقسیم می شوند و هر کدام شدت نور مشخصی نیاز دارند.
- راهروها و فضاهای عمومی ساختمان به نور کمتری نیاز دارند و حدود ۱۰۰ تا ۱۵۰ لوکس برایشان کافی است. سالن غذاخوری و اتاق استراحت هم در همین محدوده قرار می گیرند و نیازی به نور شدید ندارند.
- نور دبیرخانه باید۵۰۰ لوکس نور باشد. چون کارهای دقیق تری در آن انجام می شود.
- در بخش دفاتر اداری اصلی نیز تفاوت های جالبی دیده می شود. اتاق کپی و محوطه های عمومی با ۳۰۰ لوکس کار می کنند اما اتاق های تایپ، مطالعه و پردازش داده به ۵۰۰ لوکس احتیاج دارند. پذیرش و اطلاعات هم مانند اتاق های کنفرانس در همین بازه قرار دارد.
- ترسیم فنی دستی که بالاترین میزان نور یعنی ۷۵۰ لوکس را می طلبد. این موضوع نشان می دهد کارهای بصری و دقیق هر چه ریزتر باشند نیاز به روشنایی بیشتری هم پیدا می کنند.
- در نهایت بایگانی با ۲۰۰ لوکس کمترین نیاز نوری را در میان فضاهای اداری اصلی دارد. چون کار پیوسته و دقیقی در آن انجام نمی شود.
دمای رنگ پیشنهادی برای اکثر این فضاها ۴۰۰۰ کلوین است که نوری متعادل و نه چندان گرم یا سرد محسوب می شود.
میزان نور مورد نیاز اتاق چقدر است؟
برای فضایی که کارهای اداری معمولی در آن انجام می شود باید حدود ۵۰۰ لوکس نور تامین شود. اگر شدت روشنایی از این حد فراتر برود چشم افراد پس از مدتی خسته می شود.
در انجام کارهای اداری میزان روشنایی مورد نیاز چند لوکس است؟
هر محیط کاری از بخش های گوناگونی تشکیل شده و طبیعتا میزان روشنایی مورد نیاز در هر بخش با بخش دیگر فرق می کند. به همین دلیل نمی توان یک عدد ثابت را برای کل فضای کاری در نظر گرفت و باید کاربری هر قسمت را جداگانه بررسی کرد.
برخی از این فضاها مانند راهروها، آسانسورها و حتی انبارها جزو مکان هایی هستند که افراد در آن ها به صورت موقت تردد کرده و کار دقیق یا مطالعه ای در آن ها انجام نمی شود. به همین خاطر این بخش ها نیازی به نور زیاد نداشته و تامین چیزی در حدود ۱۰۰ تا ۱۵۰ لوکس برای آن ها کاملا کافی است. این مقدار روشنایی به اندازه ای هست که فرد بتواند به راحتی مسیر را ببیند و بدون مشکل رفت وآمد کند.
سخن آخر
در نهایت می توان گفت میزان روشنایی مناسب برای هر فضای کاری به نوع کاربری آن بستگی دارد. فضاهای عبوری مثل راهرو و آسانسور با نوری کم یعنی ۱۰۰ تا ۱۵۰ لوکس کفایت می کنند . در حالی که فضاهای اداری معمولی به حدود ۵۰۰ لوکس نیاز دارند. هر چه کار انجام شده در یک فضا دقیق تر و حساس تر باشد، میزان روشنایی مورد نیاز آن هم بیشتر خواهد شد. رعایت این استانداردها نه تنها به سلامت چشم کارکنان کمک می کند؛ بلکه باعث افزایش تمرکز و راندمان کاری آن ها هم می شود.
مقالات مرتبط:
نحوه رفتار با همکار نامحرم در محیط کار
آموزش راه حل مشکلات اداری با همکاران در محیط کار با روش های ساده
دیدگاه ها