آیا پری دندان واقعاً وجود دارد؟ حقیقت یا افسانه فرشته دندان چیست

پری یا فرشته دندان بیش از صد سال است که در قصه‌ها و فرهنگ‌های مختلف حضور دارد و باور به جادوی دندان‌ها حتی به چند قرن پیش بازمی‌گردد. این شخصیت افسانه‌ای برای بسیاری از کودکان نماد هیجان، هدیه و تخیل کودکانه بوده است. با این حال، واقعیت این است که پری دندان موجودی واقعی نیست و بیشتر ساخته‌ و پرداخته‌ی داستان‌ها و باورهای فرهنگی است. آشنایی درست با ریشه‌های این افسانه می‌تواند به والدین کمک کند تا آگاهانه‌تر درباره آن با فرزندانشان صحبت کنند. در این مقاله از سلام دنیا به حقیقت پری دندان، ریشه‌ های شکل‌گیری آن و تأثیر باور به این افسانه بر کودکان پرداخته‌ایم.

آیا پری دندان (فرشته دندون) وجود دارد؟

هیچ مدرک علمی‌ای وجود ندارد که ثابت کند پری دندان واقعی است، اما این موضوع لزوماً به این معنا نیست که او وجود ندارد! افسانه‌ها و باورهای مربوط به دندان‌ها قرن‌هاست که در فرهنگ‌های مختلف دیده می‌شوند. با این حال، به نظر می‌رسد شکل امروزیِ پری دندان نخستین‌بار در سال 1908 توسط «لیلیان براون» خلق شده باشد؛ زمانی که نام او در ستونی از روزنامه‌ی Chicago Daily Tribune مطرح شد.

آیا پری دندان واقعی است؟

بخش 1: پری دندان واقعی است یا این کارِ پدر و مادرهاست؟ 

1. هیچ مدرک قطعی‌ای وجود ندارد که ثابت کند پری دندان واقعاً وجود دارد، اما این احتمال هم کاملاً رد نمی‌شود.

این‌که شواهد علمی برای وجود او نداریم، لزوماً به این معنا نیست که واقعی نیست! حتی اگر پری دندان به‌معنای واقعی کلمه وجود نداشته باشد، بدون شک توانسته دل بسیاری از کودکانی را که به او باور دارند لمس کند.

حتما بخوانید: افسانه ی پتاح خدای مصر باستان 

• هرچند اغلب پدر و مادرها برای تشویق فرزندانشان وانمود می‌کنند که پری دندان هستند، بعضی والدین گفته‌اند که پول یا هدیه‌ای زیر بالش کودکشان پیدا کرده‌اند، در حالی که خودشان آن را آنجا نگذاشته بودند!
• درباره‌ی وجود پری‌ها به‌طور کلی هم باید گفت مدرک محکمی برای اثبات آن‌ها وجود ندارد، اما این به معنای نبودشان نیست. در واقع، در بسیاری از فرهنگ‌های جهان—به‌ویژه در ایسلند، نروژ، ایرلند و اسکاتلند—باور به پری‌ها بسیار جدی گرفته می‌شود. 

بخش 2: ریشه‌های پری دندان مدرن

1. پری دندان به شکل امروزی برای اولین بار در سال 1908 در Chicago Daily Tribune معرفی شد.

اگرچه افسانه‌ها و باورهای مربوط به دندان‌ها قرن‌هاست که وجود دارند، اما خود پری دندان مدرن به نظر می‌رسد از ستون «نکات خانه‌داری» (Household Hints) در روزنامه‌ی Tribune و توسط «لیلیان براون» شکل گرفته باشد. براون معتقد بود کودکانی که با وجود پری دندان آشنا هستند—پری‌ای که در شب دندانشان را برمی‌دارد و به جای آن هدیه‌ای می‌گذارد—بسیار راحت‌تر حاضر می‌شوند دندانشان بیفتد یا اجازه دهند دندانشان کشیده شود.

2. نسخه‌های مختلف پری دندان قرن‌هاست که وجود دارند

اگرچه تصور مدرن ما از پری دندان به سال 1908 بازمی‌گردد، اما نسخه‌های مختلف این افسانه در طول تاریخ و در فرهنگ‌های مختلف جهان رایج بوده‌اند. بسیاری از این روایت‌های تاریخی، شخصیتی را به تصویر می‌کشند—که اغلب یک موش است—که دندان‌های شیری کودکان را می‌خرد.

حتما بخوانید: آیا داستان آنابل واقعی است؟

• افسانه‌ی پری دندان احتمالاً ریشه در دیگر افسانه‌های مربوط به دندان در قرون وسطی دارد.
• برای مثال، در اروپای قرون وسطی، از کودکان خواسته می‌شد پس از افتادن دندان‌های شیری، آن‌ها را بسوزانند، وگرنه مجبور بودند تا ابد به دنبال دندان‌هایشان در جهان پس از مرگ بگردند.
• همچنین باور بر این بود که اگر یک جادوگر یکی از دندان‌های شما را به دست آورد، می‌تواند کنترل کامل شما را به دست بگیرد. 

بخش 3: داستان‌های پری دندان در سراسر جهان

1. فرانسه و بلژیک

نسخه‌ی فرانسه و بلژیک از پری دندان شبیه نسخه‌ی سنتی است، با این تفاوت که به جای پری، یک موش سفید است که دندان‌های کودکان را با سکه می‌خرد.

2. ایتالیا

در ایتالیا، پری دندان معمولاً یک موش به نام توپولینو است، اما گاهی این نقش را قدیس نگهبان دندان‌ها و دندان‌پزشکی، سنت آپولونیا، بر عهده می‌گیرد. گفته می‌شود در دوران شهادت، دندان‌های او شکسته شدند و به همین دلیل به عنوان حافظ دندان‌ها شناخته می‌شود. 

3. ژاپن

حتما بخوانید: آشنایی با مکتب های ادبی جهان

در ژاپن و برخی کشورهای آسیایی، به کودکان گفته می‌شود که دندان‌های بالایی افتاده را به زمین بیندازند و دندان‌های پایینی افتاده را به هوا پرتاب کنند. هدف از این کار این است که دندان‌های جدید درست و صاف رشد کنند.

4. مالی

کودکان دندان‌های افتاده را در آشیانه‌ی مرغ یا در یک کدو می‌اندازند. روز بعد، به جای دریافت سکه، یک مرغ به عنوان جایزه برای دندان‌هایشان دریافت می‌کنند.

5. خاورمیانه

در کشورهای خاورمیانه از جمله اردن، عراق، مصر و سودان، کودکان ممکن است دندان‌های افتاده را به سوی آسمان و خورشید پرتاب کنند. باور بر این است که خورشید با این هدیه، لبخندی روشن‌تر و دندانی نو و درخشان به آن‌ها عطا خواهد کرد. 

6. اسپانیا و آمریکای لاتین

از سال 1894، «ال راتونسیتو پرز»وجود داشت که معادل پری دندان در اسپانیا و کشورهای اسپانیایی‌زبان آمریکای لاتین بود. ال راتونسیتو پرز برای اولین بار در داستانی به قلم «لوئیس کُلوما» در سال 1894 ظاهر شد. این داستان برای شاه 8 ساله‌ی «آلفونسو سیزدهم» نوشته شده بود، که تازه یکی از دندان‌های شیری‌اش را از دست داده بود.

بخش 4: پری دندان در فرهنگ عامه

1. پری دندان در بسیاری از فیلم‌ها و نمایش‌ها حضور داشته است

در سال 1927، نمایشنامه‌نویس کودک «استر واتکینز آرنولد» نمایشی با نقش اصلی پری دندان نوشت. از آن زمان، این شخصیت در فیلم‌های محبوبی حضور پیدا کرده است؛ از جمله فیلم Toothless در سال 1996 با بازی کریستی آلی به نقش پری دندان، و فیلم The Tooth Fairy در سال 2010 که در آن «دواین جانسون» معروف به «راک» نقش پری دندان را ایفا می‌کند. 

2. پری دندان و سکه‌های یادبود

حتما بخوانید: باورهای غلط در مورد مشروبات الکلی

پری دندان حتی روی سکه‌های یادبود هم ظاهر شده است. در سال‌های 2011 و 2012، «ضربخانه‌ی سلطنتی کانادا» مجموعه‌ای از ربع‌سکه‌ها را منتشر کرد که تصویر پری دندان روی آن‌ها بود. «ضربخانه‌ی سلطنتی استرالیا» نیز در سال 2021 اقدام مشابهی انجام داد و کیتی تحت عنوان پری دندان عرضه کرد که شامل یک سکه‌ی یادبود 2 دلاری پری دندان، مسواک، خودکار و کیف مخصوص دندان می‌شد.

بخش 5: پری دندان و رشد کودک

1. باور به پری دندان می‌تواند به کودکان آرامش بدهد

افتادن دندان برای برخی کودکان ترسناک است، به‌ویژه اگر قبلاً چنین تجربه‌ای نداشته باشند. پژوهش‌ها نشان می‌دهند که باور داشتن به پری می‌تواند کودکی را که به‌خاطر افتادن دندان ترسیده یا درد دارد، آرام کند.

• به لطف پری دندان، کودکانی که از افتادن دندان می‌ترسند یا دندانشان به شکلی دردناک افتاده است، ممکن است این تجربه را کمتر ترسناک به یاد بیاورند یا حتی با خاطره‌ای خوش از آن یاد کنند.

2. باور به پری دندان می‌تواند باعث شود کودکان بیشتر به دندان‌هایشان اهمیت بدهند

برخی والدین به فرزندانشان می‌گویند که پری دندان برای دندان‌های سالم پول بیشتری می‌دهد و این باعث می‌شود کودکان بیشتر مسواک بزنند و نخ دندان بکشند. در این حالت، پری دندان می‌تواند به عنوان یک «نماد کمک‌کننده» دیده شود که کودکان را به رعایت بهداشت دهان و دندان تشویق می‌کند.

3. باور به پری دندان ممکن است باعث خاطرات نادرست در کودکان شود

یک مطالعه نشان داد کودکانی که به شدت به پری دندان باور داشتند، بیشتر در یادآوری تجربیات خود اشتباه می‌کردند و اتفاقات خیالی یا فراطبیعی بیشتری به آن‌ها نسبت می‌دادند. در مقایسه، کودکانی که به پری دندان باور نداشتند، خاطرات خود را عمدتاً به‌صورت واقعی به یاد می‌آوردند.

بخش 6: چطور به پرسش‌های کودکم درباره‌ی پری دندان پاسخ بدهم؟

1. ابتدا سعی کنید مشخص کنید که کودک واقعاً دنبال حقیقت است یا می‌خواهد به باورش ادامه دهد

برخی کودکان سؤال می‌پرسند، اما هدفشان شنیدن پاسخ واقعی نیست؛ بلکه به دنبال اطمینان از وجود پری دندان هستند. می‌توانید با چند روش متوجه شوید چه می‌خواهند:

حتما بخوانید: بودا کیست و آیین بودایی چیست

• یک سؤال متقابل بپرسید تا بفهمید واقعاً دنبال چه چیزی هستند. برای مثال، اگر کودک مستقیماً بپرسد «پری دندان واقعی است؟»، می‌توانید بگویید: «به نظر تو واقعی است؟» یا «چرا می‌پرسی؟»
• سن کودک را در نظر بگیرید. اگر کودک هنوز پیش‌دبستانی است، ممکن است شایعه‌ای شنیده باشد که پری دندان واقعی نیست و به دنبال اطمینان از خلاف آن باشد. اما اگر 7 ساله است، ممکن است شک داشته باشد و بخواهد منطقی درباره‌اش صحبت کند.
• اگر فهمیدید کودک می‌خواهد کمی بیشتر به باورش ادامه دهد، می‌توانید باور او را با جملاتی ساده تقویت کنید: «من به پری دندان باور دارم، تو هم داری، نه؟» یا «یادت می‌آید که ماه پیش برای دندان جلویی‌ات پنج دلار گذاشت؟ پس حتماً واقعی است.

2. با ملایمت حقیقت را به آن‌ها بگویید

اگر فکر می‌کنید کودکتان واقعاً دنبال پاسخ حقیقت است، سعی کنید با همدلی و دلسوزی با او صحبت کنید. حتی اگر او در مورد پری دندان تردید دارد، شنیدن این حقیقت که پری دندان وجود ندارد و والدین از ابتدا وانمود می‌کردند، می‌تواند برایش شوکه‌کننده و ناراحت‌کننده باشد.

• می‌توانید چیزی شبیه این بگویید: «گرِتا، خیلی متأسفیم که این را می‌گوییم، اما تمام این مدت، مامان و من نقش پری دندان را بازی می‌کردیم. می‌دانم که شنیدنش برایت کمی ناراحت‌کننده است.»
• دلیل این بازی و وانمود کردن را برایش توضیح دهید. می‌توانید تجربه‌های خودتان از کودکی و باور داشتن به پری دندان را تعریف کنید و یادآوری کنید که چقدر خوشحال‌کننده بود که دندانشان را پنهان می‌کردند و صبح بعد هدیه‌ای پیدا می‌کردند.
• بدانید که کودک شما به احتمال زیاد از این حقیقت که پری دندان واقعی نیست، آسیب روانی نخواهد دید، به‌خصوص اگر این حقیقت به آرامی و با توجه به احساساتش بیان شود. اما اگر بدون هیچ مقدمه‌ای و ناگهانی گفته شود، ممکن است او بیشتر شوکه شود.

3 واکنش آن‌ها را بپذیرید

کودک شما ممکن است به روش‌های مختلف به این حقیقت واکنش نشان دهد: ممکن است به خنده بیفتد و اوضاع را خنده‌دار بداند، ممکن است از شما ناراحت شود که او را گمراه کرده‌اید، یا ممکن است احساس غم کند و گریه کند، زیرا حس می‌کند چیزی مهم را از دست داده است. یا شاید اصلاً فوراً واکنشی نشان ندهد و به زمان نیاز داشته باشد تا موضوع را هضم کند. در هر حالت سعی کنید پذیرای احساسات او باشید.

• اگر کودک خودش متوجه شده که پری دندان واقعی نیست، ممکن است احساس پیروزی کند که این راز را کشف کرده است. درک اینکه شخصیت‌های افسانه‌ای دوران کودکی خیالی هستند، بخشی طبیعی از رشد کودک است.
• به یاد داشته باشید که حقیقت گفته شدن به معنای پایان کامل جادو نیست. او احتمالاً هنوز از دریافت هدیه به‌ازای دندانش لذت خواهد برد، و اگر خواهر یا برادر کوچکتری دارد، ممکن است بخواهید از او بخواهید که حقیقت را فاش نکند. 

بخش 7: تا چه سنی کودکان به پری دندان باور دارند؟

1. معمولاً کودکان حدود 5 سالگی دیگر به پری دندان باور ندارند.

یک مطالعه نشان داد بیشتر کودکان در این سن دیگر به پری دندان یا بابانوئل اعتقاد ندارند. دلیلش ممکن است این باشد که در این سن کودکان می‌توانند «شواهد»ی را که والدینشان درباره‌ی این شخصیت‌های افسانه‌ای می‌دهند، زیر سؤال ببرند.

• ممکن است دلیل دیگر این باشد که والدین پس از سن 5 یا 6 سالگی کمتر تلاش می‌کنند تا باور به پری دندان را حفظ کنند و بنابراین کودکان راحت‌تر حقیقت را می‌فهمند.
• جالب این که بزرگسالانی که در همان مطالعه شرکت کرده بودند، گفته‌اند تا حدود 9 سالگی به پری دندان و بابانوئل باور داشته‌اند. (البته ممکن است آن‌ها می‌خواستند نشان دهند مدت طولانی‌تری باور داشته‌اند تا واقعاً چنین باشد.

سخن آخر

پری دندان شاید موجودی واقعی نباشد، اما نقش آن در دنیای کودکی کاملاً واقعی و اثرگذار است. این افسانه به کودکان کمک می‌کند با ترس‌ها و تغییرات طبیعی رشد، مثل افتادن دندان، کنار بیایند و آن را به تجربه‌ای شیرین تبدیل کنند. آنچه اهمیت دارد، نحوه‌ی برخورد والدین با این باور است؛ چه در حفظ موقت آن و چه در گفتن حقیقت با صداقت و مهربانی. در نهایت، جادوی اصلی نه در وجود پری دندان، بلکه در احساس امنیت، تخیل و خاطرات خوشی است که برای کودک ساخته می‌شود.

مطالب مرتبط:

حقایق و باورهای درست و نادرست درباره چپ دست ها 

افسانه، آدرس و عکس برج گالاتا