چرا نان کپک می‌ زند؟ روش نگهداری نان و جلوگیری از کپک

نان یکی از مواد غذایی پرمصرف در خانه است و معمولاً برای اینکه چند روز تازه بماند آن را داخل یخچال یا جانونی قرار می دهیم. با این حال گاهی با وجود رعایت این نکات باز هم لکه های سفید و سبز روی نان ظاهر می شوند و بوی نامطبوعی از آن به مشام می رسد. این اتفاق فقط به کیفیت نان مربوط نیست و شرایط نگهداری آن نیز نقش مهمی در کپک زدن دارد. رطوبت زیاد و جریان هوای نامناسب و آلودگی ظرف نگهداری از مهم ترین عواملی هستند که رشد کپک را آسان تر می کنند. حتی قرار دادن نان داغ در کیسه یا جانونی می تواند باعث جمع شدن بخار آب و ایجاد محیطی مرطوب شود. برای اینکه نان مدت بیشتری سالم و قابل مصرف بماند باید روش نگهداری آن را متناسب با مدت زمان مصرف انتخاب کنید. در ادامه این مطلب از سایت سلام دنیا  می خواهیم علت کپک زدن نان در یخچال و جانونی را بررسی می کنیم و راهکارهای ساده ای برای افزایش ماندگاری آن ارائه می دهیم.

چرا نان در یخچال کپک می زند؟

بسیاری از افراد تصور می کنند چون یخچال محیط سردی دارد نان در آن هرگز کپک نمی زند. در حالی که سرمای یخچال فقط سرعت رشد بسیاری از کپک ها را کاهش می دهد و نمی تواند به طور کامل جلوی آن را بگیرد. اگر نان پیش از قرار گرفتن در یخچال آلوده شده باشد یا داخل بسته بندی آن رطوبت جمع شود همچنان احتمال کپک زدگی وجود دارد.

حتما بخوانید: چگونه نان را فریز کنیم

یکی از دلایل مهم این اتفاق قرار دادن نان گرم در کیسه پلاستیکی است. بخار خارج شده از نان پس از سرد شدن به قطرات آب تبدیل می شود و رطوبت داخل بسته را افزایش می دهد. اگر این شرایط برای مدتی ادامه پیدا کند محیط مناسبی برای رشد کپک به وجود می آید. همچنین تماس نان با دست آلوده یا سطح کثیف و نگهداری طولانی مدت آن می تواند احتمال فساد را بیشتر کند. نکته دیگر این است که نان در یخچال زودتر بیات می شود. این اتفاق لزوماً به معنی کپک زدن نیست و بیشتر به تغییر ساختار نشاسته و از دست رفتن کیفیت بافت نان مربوط می شود.

علت کپک زدن نان در جانونی چیست؟

جانونی قرار است نان را از گردوغبار و آلودگی های محیطی دور نگه دارد و به حفظ تازگی آن کمک کند. اما اگر این وسیله به درستی انتخاب یا تمیز نشود ممکن است نتیجه کاملاً برعکس باشد. تجمع خرده های نان و رطوبت باقی مانده و تهویه نامناسب می توانند شرایط لازم برای رشد کپک را فراهم کنند. گاهی نیز نان تازه و گرم مستقیماً داخل جانونی قرار داده می شود. در چنین شرایطی بخار نان در فضای بسته باقی می ماند و سطح داخلی ظرف مرطوب می شود. برای جلوگیری از این مشکل باید هم به وضعیت خود نان توجه کنید و هم جانونی را به صورت منظم تمیز و خشک نگه دارید.

قرار دادن نان داغ در جانونی

یکی از اشتباهات رایج این است که نان تازه خریداری شده را بلافاصله پس از رسیدن به خانه داخل جانونی قرار می دهیم. نان گرم هنوز بخار و رطوبت زیادی دارد و وقتی در فضای بسته قرار می گیرد امکان خروج این رطوبت کاهش پیدا می کند. در نتیجه قطرات آب ممکن است روی دیواره ظرف یا سطح نان جمع شوند.

حتما بخوانید: چگونه بوی بد کپک حوله را از بین ببریم

این رطوبت به مرور شرایط مناسبی برای رشد کپک ایجاد می کند. بهتر است پس از خرید نان آن را روی سطحی تمیز و خشک قرار دهید تا کاملاً خنک شود. سپس با توجه به نوع نان و مدت زمان نگهداری آن را داخل جانونی یا بسته بندی مناسب بگذارید.

تمیز نکردن خرده های نان و آلودگی داخل جانونی

خرده های نان که در کف یا گوشه های جانونی باقی می مانند ممکن است رطوبت جذب کنند و محل مناسبی برای رشد کپک باشند. اگر نان قبلی درون ظرف کپک زده باشد احتمال باقی ماندن هاگ های قارچی روی دیواره ها و درزهای آن نیز وجود دارد. این آلودگی می تواند به نان تازه منتقل شود. برای پیشگیری از این اتفاق بهتر است خرده های نان را به صورت منظم خارج کنید و داخل جانونی را با روش مناسب جنس آن بشویید. پس از شست وشو باید اجازه دهید تمام قسمت های ظرف کاملاً خشک شوند. قرار دادن نان تازه در جانونی مرطوب می تواند تمام زحمت شما برای نگهداری صحیح را از بین ببرد.

رطوبت زیاد و تهویه نامناسب جانونی

بعضی جانونی ها به شکلی طراحی شده اند که جریان هوای بسیار کمی در فضای داخلی آن ها وجود دارد. اگر این محدودیت با رطوبت زیاد همراه شود نان برای مدت طولانی در محیطی مرطوب باقی می ماند. پژوهش های انجام شده درباره نگهداری نان نیز نشان داده اند که رطوبت بالای داخل بعضی جعبه های نان می تواند رشد کپک را افزایش دهد. البته جانونی نباید آن قدر باز باشد که نان خیلی سریع خشک شود. بهتر است ظرفی انتخاب کنید که تعادل مناسبی میان حفظ رطوبت و گردش هوا ایجاد کند. همچنین از قرار دادن جانونی در کنار اجاق گاز یا سینک ظرفشویی خودداری کنید زیرا گرما و بخار آب محیط اطراف آن را مرطوب تر می کنند.

نگهداری طولانی مدت نان در جانونی

حتی اگر جانونی کاملاً تمیز باشد باز هم نمی توان نان را برای مدت نامحدود در آن نگهداری کرد. نان تازه به مرور رطوبت و کیفیت خود را از دست می دهد و با گذشت زمان احتمال رشد کپک نیز افزایش پیدا می کند. این موضوع به نوع آرد و میزان رطوبت نان و شرایط محیط بستگی دارد. برای جلوگیری از کپک زدن نان بهتر است به اندازه نیاز خانواده نان بخرید و مقدار مصرف روزانه را از نان ذخیره شده جدا کنید. اگر می دانید قرار نیست بخشی از نان را طی چند روز آینده مصرف کنید بهتر است آن را در فریزر قرار دهید.

آیا نگهداری نان در یخچال باعث زودتر کپک زدن آن می شود؟

نگهداری نان در یخچال به طور معمول باعث زودتر کپک زدن آن نمی شود. دمای پایین یخچال رشد بسیاری از میکروارگانیسم ها از جمله کپک ها را کند می کند. با این حال نان در دمای یخچال سریع تر بیات می شود و بافت نرم و تازگی خود را از دست می دهد. به همین دلیل برای نگهداری چندروزه نان معمولاً دمای اتاق و یک ظرف مناسب انتخاب بهتری است.

حتما بخوانید: چگونه بوی سوختگی را از خانه از بین ببریم؟

البته در هوای بسیار گرم و شرجی شرایط کمی متفاوت می شود. در چنین محیطی کپک ممکن است سریع تر رشد کند و قرار دادن کوتاه مدت نان در یخچال بتواند به کاهش سرعت فساد کمک کند. با این حال نان باید در بسته بندی تمیز و مناسب قرار بگیرد تا رطوبت اضافی در آن جمع نشود. اگر قصد دارید نان را برای مدت طولانی تری نگه دارید فریزر انتخاب مناسب تری است. سرمای فریزر رشد کپک را متوقف می کند و کیفیت نان را بهتر از نگهداری طولانی مدت در یخچال حفظ می کند.

بهترین روش نگهداری نان برای جلوگیری از کپک زدن

برای افزایش ماندگاری نان باید به سه عامل اصلی توجه کنید: میزان رطوبت و دمای محیط و تمیزی محل نگهداری. نان نباید در شرایطی قرار بگیرد که بخار و رطوبت اطراف آن محبوس شود. از طرف دیگر قرار گرفتن طولانی مدت در معرض هوا نیز باعث خشک و بیات شدن آن خواهد شد.

به طور کلی می توان گفت روش مناسب نگهداری به این بستگی دارد که چه زمانی می خواهید نان را مصرف کنید. اگر نان را طی یکی دو روز آینده می خورید می توانید آن را در دمای اتاق و داخل بسته بندی مناسب نگه دارید. اما برای نگهداری طولانی تر بهتر است از فریزر استفاده کنید. رعایت چند روش ساده می تواند احتمال کپک زدگی را تا حد زیادی کاهش دهد.

خنک کردن کامل نان پیش از بسته بندی

اگر نان را تازه و گرم خریداری کرده اید پیش از قرار دادن آن در کیسه یا ظرف دربسته اجازه دهید کاملاً خنک شود. بسته بندی نان گرم باعث محبوس شدن بخار آب می شود و ممکن است روی سطح داخلی بسته قطرات رطوبت تشکیل شود. این وضعیت احتمال کپک زدگی را افزایش می دهد. برای خنک شدن بهتر نان آن را روی سطحی تمیز و خشک قرار دهید و از انباشتن تعداد زیادی نان روی یکدیگر خودداری کنید. پس از خارج شدن بخار و خنک شدن کامل می توانید نان را بسته بندی کنید. اگر نان هنوز گرم است نباید آن را در کیسه پلاستیکی گره خورده قرار دهید.

نگهداری نان در دمای مناسب و دور از رطوبت

برای مصرف روزانه بهتر است نان را در محیطی خشک و خنک و دور از تابش مستقیم نور خورشید نگهداری کنید. قرار دادن جانونی در نزدیکی اجاق گاز یا کتری و ماشین ظرفشویی انتخاب مناسبی نیست زیرا بخار و گرمای این وسایل می تواند رطوبت محیط اطراف را افزایش دهد. دمای معمول اتاق برای نگهداری کوتاه مدت بسیاری از نان ها مناسب است. البته در فصل تابستان یا مناطق شرجی باید وضعیت نان را بیشتر بررسی کنید. اگر محیط خانه بسیار گرم و مرطوب است بهتر است نان اضافه را به جای نگهداری طولانی در کابینت داخل فریزر بگذارید.

تمیز و خشک نگه داشتن جانونی

تمیز بودن ظرف نگهداری نان به اندازه انتخاب جنس آن اهمیت دارد. خرده های باقی مانده در گوشه های جانونی ممکن است به مرور کپک بزنند و آلودگی را به نان تازه منتقل کنند. به همین دلیل بهتر است هر چند روز یک بار داخل ظرف را بررسی کنید و خرده های نان را خارج کنید.

حتما بخوانید: 10 ترفند ساده فریزر مواد غذایی با حفظ طعم

اگر جانونی قابل شست وشو است آن را با توجه به جنس بدنه تمیز نموده و پس از شست وشو کاملاً خشک کنید. بعضی منابع ایمنی غذایی تمیز کردن هفتگی جعبه نان و استفاده از محلول آب و سرکه را برای کاهش آلودگی توصیه می کنند. با این حال باید دستورالعمل سازنده ظرف را نیز در نظر بگیرید و پیش از استفاده مجدد از خشک بودن کامل آن مطمئن شوید.

خرید نان به اندازه نیاز خانواده

خرید مقدار زیادی نان با این تصور که می توان آن را برای مدت طولانی در خانه نگهداری کرد معمولاً تصمیم مناسبی نیست. هرچه نان مدت بیشتری در شرایط محیطی باقی بماند احتمال خشک شدن یا کپک زدن آن بیشتر می شود. بهتر است مقدار خرید را با توجه به مصرف روزانه خانواده تنظیم کنید. اگر معمولاً نان بیشتری خریداری می کنید می توانید همان ابتدا بخشی از آن را برای مصرف روزهای بعد فریز کنید. این کار باعث می شود نان اضافه در جانونی یا کابینت باقی نماند و احتمال دور ریختن مواد غذایی نیز کاهش پیدا کند.

نان را در چه ظرفی نگهداری کنیم تا کپک نزند؟

انتخاب ظرف مناسب می تواند به حفظ کیفیت نان کمک کند. بهترین گزینه برای نگهداری کوتاه مدت معمولاً جانونی تمیز و خشک از جنس سفال یا سرامیک یا چوب مناسب است که امکان تبادل متعادل هوا را فراهم کند. بعضی ظروف سفالی بدون لعاب می توانند رطوبت اضافی را جذب کنند و به حفظ شرایط مناسب داخل ظرف کمک کنند. اگر از جانونی پلاستیکی استفاده می کنید باید مرتب آن را بررسی کنید تا رطوبت درون آن جمع نشده باشد. بهتر است نان کاملاً خنک باشد و خرده های باقی مانده نیز به طور منظم خارج شوند. کیسه پارچه ای تمیز یا کیسه کاغذی نانوایی هم برای بعضی نان ها مناسب است اما ممکن است باعث خشک شدن سریع تر آن ها شود.

آیا نان کپک زده را می توان با جدا کردن قسمت کپک زده مصرف کرد؟

خیر. اگر بخشی از نان کپک زده است نباید فقط همان قسمت را جدا کنید و باقی نان را مصرف کنید. کپک ها می توانند رشته های بسیار ریزی در عمق بافت نان ایجاد کنند که با چشم دیده نمی شوند. بنابراین ممکن است بخش های ظاهراً سالم نیز به آلودگی قارچی دچار شده باشند. در نظر داشته باشید که نان بافتی متخلخل و نرم دارد و همین ویژگی باعث می شود آلودگی کپک به قسمت های داخلی آن نفوذ کند. به همین دلیل توصیه مراجع ایمنی غذایی این است که در صورت مشاهده کپک روی نان یا محصولات نانوایی نرم کل محصول دور ریخته شود.

حتما بخوانید: راز ماندگاری بیشتر مواد غذایی

همچنین بهتر است نان کپک زده را بو نکنید زیرا نزدیک کردن صورت به آن ممکن است باعث استنشاق ذرات و هاگ های کپک شود. پس از دور انداختن نان نیز ظرف یا سطحی را که با آن تماس داشته تمیز کنید. اگر نان های دیگر در همان بسته قرار داشته اند بهتر است آن ها را از نظر وجود نشانه های فساد بررسی کنید.

روش صحیح فریز کردن نان برای افزایش ماندگاری

اگر نان زیادی خریداری کرده اید یا می خواهید بخشی از آن را برای روزهای آینده نگه دارید فریز کردن یکی از بهترین روش هاست. دمای پایین فریزر رشد کپک را متوقف می کند و مانع از بیات شدن سریع نان در مقایسه با نگهداری طولانی در یخچال می شود. برای اینکه پس از خارج کردن از فریزر کیفیت مناسبی داشته باشد باید آن را به شکل صحیح بسته بندی کنید.

نان را پیش از فریز کردن خنک کنید

هرگز نان داغ را مستقیماً داخل فریزر قرار ندهید. ابتدا اجازه دهید کاملاً خنک شود تا بخار و رطوبت اضافی از آن خارج شود. اگر نان گرم بسته بندی شود ممکن است داخل کیسه یخ بزند و پس از یخ زدایی بافت خیس و نامطلوبی پیدا کند.

نان را به اندازه وعده های مصرفی تقسیم کنید

بهتر است پیش از فریز کردن نان آن را به قسمت های کوچک تر یا برش های مناسب تقسیم کنید. با این روش هر بار فقط به اندازه نیاز خود نان از فریزر خارج می کنید و مجبور نیستید تمام بسته را یخ زدایی کنید. این کار همچنین از یخ زدایی و انجماد دوباره نان جلوگیری می کند.

از بسته بندی مناسب فریزر استفاده کنید

برای جلوگیری از ورود هوا و جذب بوی مواد غذایی بهتر است نان را داخل کیسه مخصوص فریزر یا بسته بندی مقاوم در برابر رطوبت قرار دهید. تا حد امکان هوای اضافی بسته را خارج کنید و در آن را محکم ببندید. اگر قرار است نان برای مدت طولانی تری نگهداری شود می توانید از دو لایه بسته بندی استفاده کنید.

زمان مصرف و تاریخ فریز کردن را مشخص کنید

بهتر است روی بسته تاریخ قرار دادن نان در فریزر را بنویسید تا مدت نگهداری آن مشخص باشد. نان معمولاً برای حدود یک تا سه ماه در فریزر کیفیت مناسبی دارد. البته این مدت به نوع نان و کیفیت بسته بندی نیز بستگی دارد.

نان را به روش مناسب یخ زدایی کنید

برای مصرف نان می توانید برش های یخ زده را مستقیماً داخل توستر قرار دهید یا اجازه دهید در دمای اتاق یخ زدایی شوند. بهتر است نان را در همان بسته بندی اولیه یخ زدایی کنید و پس از باز کردن بسته آن را در مدت مناسبی مصرف کنید. اگر نان پس از یخ زدایی بوی غیرعادی یا نشانه های کپک داشت آن را مصرف نکنید.

سخن آخر

در مجموع برای جلوگیری از کپک زدن نان باید آن را در محیطی تمیز و خشک نگهداری کنید و از قرار دادن نان گرم در بسته بندی دربسته بپرهیزید. اگر قرار نیست نان را طی چند روز مصرف کنید فریز کردن آن انتخاب مطمئن تری است. همچنین به خاطر داشته باشید که نان کپک زده حتی با جدا کردن قسمت آلوده نیز برای مصرف مناسب نیست.

مقالات مرتبط:

بهترین روش ضد عفونی و شستن میوه و سبزیجات با جوش شیرین، سرکه و نمک

ترفندهای نگهداری مواد غذایی، میوه و سبزیجات برای طولانی مدت