مصرف دارو در بارداری: جدول داروهای مجاز (بی خطر) و غیر مجاز (خطرناک) در حاملگی

مصرف دارو در بارداری: جدول داروهای مجاز (بی خطر) و غیر مجاز (خطرناک) در حاملگی استفاده از داروها در دوران بارداری دارای قوانین ویژه ای است؛ تا جایی که امکان دارد باید از مصرف داروها به خصوص داروهای خطرناک پرهیز کرد. در ادامه اسامی داروهای بی خطر و خطرناک در دوران بارداری بیان شده است.

مصرف داروها در دوران بارداری قانون خاصی دارد و در این دوران حتی الامکان نباید از داروهایی با مضرات بالا استفاده کرد. بدون شک همه مادران باردار علاقه  دارند فرزندی سالم به دنیا آورند و اگر هم دارویی استفاده می کنند که به ضرر فرزندشان است، از روی عمد نیست بلکه به علت عدم آگاهی یا اطلاعات ضعیف مرتکب چنین خطایی می شوند. با مطالعه و آشنایی با عوارض جانبی و تراتوژنیک بعضی از داروها، زنان باردار دیگر برای کمردرد یا سردرد به سراغ مصرف دارو نخواهند رفت.

مصرف داروها در دوران حاملگی

مصرف داروها در دوران بارداری قانون خاصی دارد و در این دوران حتی الامکان نباید از داروهایی با مضرات بالا استفاده کرد. واضح است که دارو یا ماده شیمیایی که مادر مصرف می کند می تواند از جفت عبور نماید، مگر این که در حین عبور از بین برود یا تغییر ماهیت بدهد. انتقال مواد از مادر به جنین و برعکس، از هفته پنجم بارداری شروع می شود. مواد با وزن مولکولی کم به علت اختلاف غلظت آزادانه از جفت عبور می کنند؛ بنابراین، تمام داروهای مصرف شده توسط مادر به جنین منتقل می شود، اما سرعت انتقال و غلظت آن در جنین متفاوت است. 

بررسی های زیادی در زمینه اثر داروها بر حیوانات انجام گرفته، اما متأسفانه این اثرات از حیوانی به حیوان دیگر فرق می کند چه برسد به انسان ها. سه ماهه اول بارداری پرخطرترین زمان از نظر مصرف دارو است و اگر چنین تحت تأثیر اثرات سوء داروها قرار گیرد، آسیب می بیند.  داروها ممکن است ابتدا روی بافت مادر تأثیر بگذارند، سپس به طور غیر مستقیم یا مستقیم بر جنین اثر بگذارند و ناهنجاری به وجود آورند. علاوه بر این، احتمال دارد داروها انتقال مواد غذایی از راه جفت را مختل کنند و به این ترتیب تغذیه جنین دچار مشکل شود و در متابولیسم جفت اشكال ایجاد شود و سلامتی جنین به خطر افتد. 

مصرف داروها در دوران حاملگی

بدون شک همه مادران باردار علاقه مندند فرزندی سالم به دنیا آورند و اگر هم دارویی استفاده می کنند که به ضرر فرزندشان است، از روی عمد نیست بلکه به علت عدم آگاهی یا اطلاعات ضعیف مرتکب چنین خطایی می شوند. با مطالعه و آشنایی با عوارض جانبی و تراتوژنیک بعضی از داروها، زنان باردار دیگر برای کمردرد یا سردرد به سراغ مصرف دارو نخواهند رفت. تحمل درد برای مادر بسیار شیرین تر از تحمل و پرستاری یک فرزند مبتلا به بیماری قلبی، کلیوی، اختلالات ذهنی و ناهنجاری های دستگاه تناسلی و... است. زمانی که نطفه تشکیل می گردد و شروع به تقسیمات سلولی و تمایز می کند. اگر در مسیر این تغییرات و تشكيل أعضای مهم زندگی اش مواد شیمیایی و تراتوژنیک دخالت نمایند، اختلال ایجاد می شود. بنابراین هرگونه مصرف دارو در حین بارداری حتما باید با نظر پزشک یا مامای مربوط انجام شود.  مصرف بسیاری از داروها در سه ماهه اول بارداری خطرناک است و خطر ناهنجاری جنینی را افزایش می دهد. 

داروهای مجاز و غیر مجاز دوران بارداری

داروها در دوران بارداری به پنج گروه تقسیم می شوند 

ا. گروه A

این گروه از داروها در سه ماهه اول بارداری هیچ خطری برای جنین ندارند و احتمال صدمه به جنین کم است (مثل ویتامین ها) 

گروه A داروهای بی خطر
ویتامین ب Folic acid
هورمون تیروئید Levothyroxine
هورمون تیروئید Liothyronine
هورمون تیروئید Liotrix
ویتامین ب کمپلکس B complex
ویتامین ث Vit C
ویتامین B12 Vit B12
مولتی ویتامین Multivitamin
2. گروه B

براساس مطالعات انجام شده روی حیوانات، مصرف این گروه از داروها خطری برای جنین ندارد، اما بررسی های کنترل شده بر روی زنان باردار انجام نشده؛ بنابراین، داروهای این گروه در شرایط اضطراری استفاده می شوند (مثل آمپی سیلین). 

گروه B داروهای کم خطر گروه B  داروهای کم خطر
مسکن Acetminophen انسولین پایین آورنده قند خون Insulin
سرماخوردگی Adult cold ضد تشنج، مسهل Magnesium sulfate
آنتی بیوتیک Amoxicillin مسکن، مخدر Methadone
آنتی بیوتیک Ampicillin ضد باکتری، ضد تریکومونا و پروتوزوتر Metronidazole
ضد قارچ Clotrimasol مسکن درد و مخدر Morphine
ضد قارچ Amphotericin B ضد عفونی کننده مجاری ادراری Nalidixic acid
محرک Caffeine ضد عفونی کننده مجاری ادراری Nitrofurantoin
آنتی بیوتیک Cefazolin آنتی بیوتیک و ضد قارچ Nystatin
آنتی بیوتیک Cefalexin آنتی بیوتیک Penicillin G
آنتی بیوتیک Ceftriaxone آنتی بیوتیک Penicilin g Benzathine
آنتی هستامین Chlorpheniramine آنتی بیوتیک Penicilin g Procaine
ضد استفراغ Dimenhydrinate آنتی بیوتیک Penicilin v
آنتی بیوتیک Erythromycin مسکن درد Pentazocine
ضد سل Ethambutol کم کننده ترشحات اسیدی معده Ranitidine
ضد التهاب غیر استروئیدی Ibuprofen جلوگیری از زایمان زودرس Ritodrine
مسکن درد، ضد التهاب غیر استروئیدی Indomethacin درمان آسم و بازکننده مجاری تنفسی Salbutamol
3. گروه C آنتی بیوتیک

براساس مطالعات انجام شده داروهایی که در این گروه قرار می گیرند تراتوژنیک بوده و بهتر است در دوران بارداری مصرف نگردند و مواقعی مصرف گردند که سود حاصل بیشتر از ضررش باشد (مثل آسپرین) 

گروه C  با احتیاط مصرف گردد گروه C با احتیاط مصرف گردد
مسکن درد، مخدر، تب بر acetaminophen and codeine آنتی بیوتیک Gentamicin
ضد ویروس Acyclovir آرام بخش Haloperidol
آنتی بیوتیک Amikacin ضد انعقاد Heparin
ضد اسپاسم، گشاد کننده عروق Aminophylline پایین آورنده فشارخون Hydralazine
آنتی هیستامین و ضد احتقان antihistamine Decongestant آرام بخش Hydroxyzine
مسکن درد، تب بر Asprin ضد سل Isoniazid
سمپانولیتیک (درمان فشار خون) Atenolol گشاد کننده عروق، ضد زایمان زودرس Isoxsuprine
کورتیکواستروئید (کورتون) Betamethasone خواب آور Lorazepam
ضد پرولاکتین Bromocriptine ادرار آور Mannitol
پایین آورنده فشارخون Captopril ضد انگل Mebendazole
آنتی هیستامین Clemastine ضد التهاب، مسکن درد Mefenamic acid
ضد تشنج Clonazepam پایین آورنده فشارخون Methyldopa
پایین آورنده فشارخون Clonidine ضد استفراغ Metoclopramid
آنتی بیوتیک Co-trimoxazole پایین آورنده فشارخون Nifedipine
کورتیکواستروئید (کورتون) Dexamethasone گشاد کننده عروق Nitroglycerin
گیلیکوزید قلبی Digoxin خواب آور Oxazepam
آنتی هیستامین Diphenhydramine انقباض عروق Phenylephrine
گشاد کننده برونش Ephedrine آنتی هیستامین Promethazine
ضد سرفه، خلط آور Expectorant داروی قلب Propranolol
4. گروه D 

مصرف داروهای این گروه برای زنان باردار خطرناک است اما با وجود این، اگر شرایطی وجود داشته باشد که جان بیمار در خطر باشد ناچار از داروهای این گروه برای مادر استفاده می شود ( مثل دیازپام).

گروه D  داروهای خطرناک
ضد افسردگی Amitriptyline
گوارشی- خواب آور Belladonna - pb
ضد پرکاری تیروئید Carbimazole
آنتی بیوتیک Chloramphenicol
خواب آور Chlordiazepoxide
کوتیکواستروئید (کورتیزون) Cortisone
خواب آور Dimopen
آنتی بیوتیک Doxycycline
ضد میگرن Ergotamine
ضد افسردگی Imipramine
آرام بخش Lithium
هورمون پروژسترون Medroxyprogesterone
پایین آورنده قند خون Metformin
ضد پرکاری تیروئید Nortriptyline
ضد افسردگی Phenobarbital
خواب آور، ضد تشنج Phenytione
آنتی بیوتیک Tetracycline
5. گروه X

براساس مطالعات انجام شده روی انسان و حیوان مصرف داروهای این گروه احتمال ناهنجاری های جنینی را افزایش می دهد بنابراین زمان مصرف دارو در دوران بارداری بیشتر از سودش بوده و مصرف این داروها در دوران حاملگی ممنوع است (مثل دی اتیل استیل بسترول).

گروه X  داروهای بسیار خطرناک
محرک تخمک گذاری Clomiphen 
هورمون استروژن Estradiol
هورمون استروژن Conjugated estrogens
هورمون استروژن Ethinyl Estradiol
نوعی ویتامین آ Isotretinoin
قرص ضد بارداری Oral Contraceptives
از
1
رای