میگرن یکی از ناتوان کننده ترین انواع سردرد است که میتواند زندگی روزمره افراد را بهطور جدی تحت تأثیر قرار دهد. یافتههای جدید حاصل از مطالعات جمعیتی، پژوهشهای پایه در علوم اعصاب و تصویربرداری مغزی، سرنخهای مهمی را برای درک بهتر این بیماری ارائه میدهند. به گفته مایکل هرینگتون از دانشکده پزشکی کک در دانشگاه USC، بررسی ارتباط میان میگرن و مصرف نمک میتواند به روشن شدن بخشی از سازوکارهای این اختلال کمک کند. در ادامه این مطلب از سلام دنیا، به این ارتباط و نتایج تحقیقات مرتبط با آن پرداخته میشود.
میگرن و نمک؛ کشف ارتباطی تازه در مغز
بسیاری از افراد با درد ضرباندار سردردهای میگرنی آشنا هستند. حدود یک نفر از هر هفت نفر دچار میگرن شده است. سازمان جهانی بهداشت، میگرن را در میان 10 بیماری ناتوانکننده برتر جهان قرار داده است. با این حال، علت میگرن هنوز بهطور کامل شناخته نشده است.
در نتیجه، راه حل های پایدار و قابل اعتماد برای این بیماری همچنان دست نیافتنی باقی ماندهاند. مایکل هرینگتون، MB, ChB، نورولوژیست دانشگاه USC، بخش بزرگی از فعالیت حرفهای خود را صرف افزایش دانش درباره میگرن کرده است. در کنار کنجکاوی علمی، نیاز بیماران نیز برای او در اولویت قرار دارد.
حتما بخوانید: آیا نمک باعث سردرد میشود؟
او میگوید: «میخواهم بدانم هنگام بروز میگرن در مغز افراد چه اتفاقی میافتد.» هرینگتون، استاد پژوهشی نورولوژی در دانشکده پزشکی کک USC است. «مدتها هر چیزی را که میتوانستم اندازهگیری کردم. دهها میلیون آمریکایی نیاز به کمک دارند و ما قطعاً میخواهیم به آنها کمک کنیم.»
هرینگتون معتقد است مصرف نمک میتواند یک کلید مهم باشد. او این ایده را با شواهدی در یک نامه پژوهشی که اخیراً در مجله Headache: The Journal of Head and Face Pain منتشر شده، پشتیبانی کرده است. او یافتههای مطالعات بزرگ طولی، پژوهشهای پایه و مطالعات تصویربرداری مغزی از داوطلبان انسانی را بررسی کرده است.
این نامه پژوهشی، ارتباطهایی را آشکار میکند که میگرن را به علم تنظیم سدیم (نمک) در مغز مرتبط میسازد. او میگوید: «واضح است که سطح بالاتر سدیم در مغز نقش مهمی در میگرن دارد، اما اینکه دقیقاً چگونه این نقش را ایفا میکند هنوز مشخص نشده است.»
رژیم کمنمک، اما سدیم بیشتر در مغز
این مقاله تا حدی از پژوهش اخیر دانمارک الهام گرفته شد. در این مطالعه با استفاده از پرسشنامههای هزاران جوان، نشان داده شد که سردرد با مصرف کمتر نمک در رژیم غذایی مرتبط است. این یافتهها با نتایج پژوهش سال 2016 به رهبری هرینگتون همخوانی داشت.
آن مطالعه که نخستین بررسی مصرف سدیم و میگرن بود، دادههای حدود 9 هزار شرکتکننده بزرگسال از نظرسنجی ملی سلامت و تغذیه آمریکا را بررسی کرد و نشان داد سابقه سردرد شدید یا میگرن با مصرف پایینتر سدیم غذایی ارتباط دارد. هرینگتون میگوید: «این گروه دانمارکی — در نقطهای دور، روی جمعیتی متفاوت — همان نتیجه را به دست آورد. این تکرارپذیری بسیار مفید است.» در پژوهشهای قبلی، هرینگتون از تصویربرداری سدیم مغز برای بررسی آن استفاده کرد.
او دریافت که هنگام میگرن، سطح سدیم در مایع مغزی-نخاعی افزایش مییابد؛ مایعی که در اطراف مغز و نخاع جریان دارد، اما در خون این افزایش دیده نمیشود. زمانی که همان افراد دچار سردرد نبودند، سطح سدیم در این مایع طبیعی بود. وجود سدیم در مایع مغزی-نخاعی برای عملکرد مغز حیاتی است، زیرا سدیم در سطح مولکولی، محرک پیامهای عصبی است. درک اینکه مغز چگونه سطح ثابت سدیم را در این مایع حفظ میکند، سرنخ دیگری ارائه میدهد.
حتما بخوانید: نشانه هایی مصرف بیش از حد نمک
نقش اشتهای نمک و تعادل سدیم
نامه پژوهشی هرینگتون، یافتههای علوم اعصاب در سالهای اخیر را که توسط همکارانی مانند یوکی اوکا از Caltech انجام شده، خلاصه میکند. این مطالعات آزمایشگاهی مدارهایی در مغز را کشف کردهاند که در آن نورونهای تخصصی، سدیم موجود در بخشهایی از مایع مغزی-نخاعی را تشخیص میدهند.
وقتی سدیم کم باشد، این سلولها به نورونهای دیگر پیام میدهند که باعث افزایش میل به نمک و کاهش بیزاری از آن میشود. وقتی سدیم زیاد باشد، این حسگرها سیگنالهایی ارسال میکنند که غذاهای کمنمک را جذابتر و غذاهای شور را ناخوشایند میکند.
تمام این فرایندها از طریق سیستم پاداش مغز و سیستم عصبی خودکار انجام میشود؛ سیستمی که تمام عملکردهای غیرارادی بدن را کنترل میکند. نورونهای مرتبط با تشخیص نمک و تنظیم اشتها در بخشهایی از مغز قرار دارند که به نواحی مرتبط با میگرن نزدیک هستند.
مطالعات قبلی که هرینگتون در آنها همکاری داشته، ارتباط میان نمک و میگرن را تقویت میکند. در مدلهای آزمایشگاهی، افزودن سدیم به بخشهایی از مایع مغزی-نخاعی باعث ایجاد سردرد شدید شد. در مقابل، زمانی که پژوهشگران سازوکاری را که سدیم را وارد این مایع میکند مسدود کردند، از بروز میگرن جلوگیری شد. او میگوید: «همه افراد نوساناتی در سطح سدیم مغزشان دارند. اما همه دچار میگرن نمیشوند. در افرادی که به میگرن مبتلا میشوند، توانایی تنظیم سدیم مختل شده است.»
سرنخ هایی برای تحقیقات آینده میگرن
این نامه پژوهشی نتیجه میگیرد که کشفیات مربوط به کاهش اشتها برای نمک در اثر افزایش سدیم مغز، میتواند توضیح دهد چرا مبتلایان به میگرن بهطور ناخودآگاه نمک کمتری مصرف میکنند. هرینگتون قصد دارد تحقیقات خود را بر اساس این یافتهها ادامه دهد.
حتما بخوانید: بهترین و بدترین نمک خوراکی در ایران و دنیا
یکی از مسیرهای پژوهشی این است که بررسی شود آیا کاهش آگاهانه مصرف سدیم میتواند از نوسانات شدید مصرف که واکنشهای ناخودآگاه در بیماران میگرنی ایجاد میکند جلوگیری کند یا نه. تحقیقات او درباره افزایش سدیم در مغز میتواند درک بنیادی از میگرن و بسیاری از شرایط نوسانی دیگر مانند فشار خون بالا و اختلالات خلقی را بهبود دهد. آزمایشهای جاری تیم او در حال بررسی این هستند که سدیم چگونه در محل اصلی تولید آن در مغز کنترل میشود. هرینگتون با وجود این همه ناشناخته، با امید و پشتکار مسیر پژوهشی خود را ادامه میدهد. او میگوید: «من به این باور دارم که برای هر اختلال مغزی یک توضیح وجود دارد. فقط باید آن را پیدا کنیم.»
سخن آخر
در مجموع، پژوهشهای اخیر درباره ارتباط میگرن و نمک نشان میدهد که این سردرد ناتوانکننده تنها یک اختلال ساده نیست، بلکه میتواند با سازوکارهای پیچیده تنظیم سدیم در مغز مرتبط باشد. اگرچه هنوز بسیاری از جزئیات این ارتباط بهطور کامل روشن نشده است، اما یافتههای مایکل هرینگتون و دیگر پژوهشگران مسیر تازهای برای درک بهتر علتهای میگرن و یافتن روشهای درمانی مؤثرتر ارائه میدهد. ادامه این تحقیقات میتواند در آینده به راهکارهایی منجر شود که نهتنها به کنترل میگرن، بلکه به درک عمیقتر عملکرد مغز انسان نیز کمک کند.
مطالب مرتبط:
مضرات خوردن نمک زیاد و میزان مصرف مجاز
دیدگاه ها