فیبریلاسیون دهلیزی یکی از شایعترین اختلالات ریتم قلب است که علاوه بر ایجاد علائمی مانند تپش قلب، خستگی و تنگی نفس، میتواند خطر عوارضی مانند لخته شدن خون و سکته مغزی را افزایش دهد. درمان این بیماری تنها به دارو یا روشهایی مانند ابلیشن محدود نمیشود و اصلاح برخی عوامل خطر و سبک زندگی نیز نقش مهمی در کنترل آن دارد. در این مقاله از سلام دنیا، مهمترین عوامل قابل اصلاح و راهکارهای کمک کننده به کاهش خطر عود فیبریلاسیون دهلیزی بررسی میشود.
فیبریلاسیون دهلیزی چیست؟
فیبریلاسیون دهلیزی (AFib) نوعی اختلال در ریتم قلب است که حفرههای فوقانی قلب (دهلیزها) را تحت تأثیر قرار میدهد. این بیماری با سیگنالهای الکتریکی سریع و نامنظم مشخص میشود که باعث تپش قلب شده و خطر تشکیل لختههای خون و سکته مغزی را افزایش میدهد. بیماران همچنین دچار تنگی نفس، خستگی شدید، سرگیجه و درد قفسه سینه میشوند.
اصلاح عوامل خطر چیست؟
اصلاح عوامل خطر یک راهبرد بالینی است که برای درمان برخی بیماریها مورد استفاده قرار میگیرد. این روش همچنین راهبرد مناسبی برای جلوگیری از پیشرفت بیماریهای مزمن است. عوامل رفتاری، محیطی و سبک زندگی بیمار بررسی میشوند تا تأثیر آنها بر روند پیشرفت بیماری مشخص شود. بر اساس این دادهها، متخصصان قلب عوامل خطر قابل اصلاح را شناسایی میکنند. این عوامل شامل مصرف دخانیات، سبک زندگی کمتحرک و رژیم غذایی نامناسب هستند؛ این موارد عواملی هستند که تحت کنترل بیمار قرار دارند و میتوان آنها را برای بهبود سلامت عمومی تغییر داد. عواملی مانند سن و جنسیت، عوامل خطر غیرقابل اصلاح هستند.
حتما بخوانید: درمان فیبریلاسیون دهلیزی قلب با ابلیشن با میدان پالسی
اصلاح عوامل خطر برای فیبریلاسیون دهلیزی
بیماران مبتلا به فیبریلاسیون دهلیزی اغلب با ابلیشن کاتتری درمان میشوند. این روش با ایجاد بافت اسکار، سیگنالهای الکتریکی غیرطبیعی مسئول ایجاد فیبریلاسیون دهلیزی را مسدود میکند. این تکنیک کمتهاجمی و مؤثر است. با این حال، میزان عود بیماری بالا است. اصلاح عوامل خطر در این شرایط برای کاهش احتمال عود فیبریلاسیون دهلیزی مفید است. متخصصان پزشکی دریافتهاند که پرداختن به عواملی مانند چاقی، میزان فعالیت ورزشی، آپنه خواب درماننشده، دیابت و پرفشاری خون میتواند خطر ابتلای مجدد بیماران را کاهش دهد.
1. اصلاح عوامل خطر: چاقی
مطالعات متعدد ارتباط قوی میان چاقی و بیماری قلبی را نشان دادهاند. در بیماران مبتلا به فیبریلاسیون دهلیزی، کاهش ۱۰ درصدی وزن بدن، در مقایسه با بیمارانی که کمتر از ۱۰ درصد وزن خود را کاهش داده یا وزن بیشتری اضافه کرده بودند، احتمال جلوگیری از عود بیماری پس از ابلیشن را ۶ برابر افزایش داد. بیماران باید بهعنوان هدف بلندمدت کاهش وزن، تلاش کنند شاخص توده بدنی (BMI) خود را به کمتر از ۲۵ برسانند. اگرچه دانشمندان بر مفید بودن کاهش وزن اتفاقنظر دارند، تحقیقات بیشتر درباره روش ایدهآل کاهش وزن همچنان به نتیجه قطعی نرسیده است. یک مطالعه مشاهدهای تکمرکزی گزارش کرد که جراحی چاقی که پیش از ابلیشن کاتتری انجام شده بود، خطر عود بیماری را در بیماران چاق به سطحی مشابه بیماران غیرچاق کاهش داد. داروهای کاهش وزن مبتنی بر سماگلوتاید در بیماران قلبی نیز در حال بررسی هستند.
2. اصلاح عوامل خطر: ورزش
تأثیر ورزش منظم بر قلب را نمیتوان نادیده گرفت. آمادگی جسمانی بیشتر (از نظر قلبی-تنفسی) خطر عود فیبریلاسیون دهلیزی را کاهش میدهد و تا حدی اثر خطر ناشی از چاقی را خنثی میکند. تمرین منظم با شدت متوسط، کیفیت زندگی را بهبود بخشیده و علائم را در بیماران مبتلا به فیبریلاسیون دهلیزی پایدار کاهش داده است. افزایش فعالیت بدنی بهویژه برای بیماران پیش از انجام ابلیشن مفید است. یک مطالعه اخیر مزایای بالقوه تمرینات تناوبی با شدت بالا (HIIT) را در بیماران مبتلا به فیبریلاسیون دهلیزی بررسی کرده است. بیشتر بیماران پس از ۱۲ هفته انجام تمرینات HIIT بهبودی در علائم خود تجربه کردند، اما زمانی که این آزمایش برای دورههای طولانیتر انجام شد، نتایج یکسان نبود. تمرینات جسم و ذهن مانند یوگا و تایچی نیز بهطور بالقوه در مدیریت فیبریلاسیون دهلیزی مفید هستند. با این حال، برای درک دقیق نحوه کمک این تمرینات و چگونگی دستیابی به بهترین نتیجه از آنها، مطالعات بیشتری مورد نیاز است.
3. اصلاح عوامل خطر: دیابت
ارتباط میان دیابت و فیبریلاسیون دهلیزی بهخوبی اثبات شده است. یک فراتحلیل شامل ۱.۷ میلیون بیمار نشان داد که بیماران مبتلا به دیابت، ۴۰ درصد بیشتر در معرض خطر ابتلا به فیبریلاسیون دهلیزی قرار دارند. دیابت بهآرامی به عروق خونی قلب آسیب میزند. با گذشت زمان، جریان خون به قلب کاهش مییابد و عضله قلب تحت فشار قرار میگیرد. این وضعیت سیگنالهای الکتریکی طبیعی قلب را مختل کرده و باعث آریتمی میشود. کنترل دیابت با استفاده از داروهای خوراکی برای کاهش خطر عود فیبریلاسیون دهلیزی حیاتی است.
حتما بخوانید: علائم سکته قلبی چیست
4. اصلاح عوامل خطر: پرفشاری خون
فشار خون کنترلنشده بزرگترین عامل خطر برای فیبریلاسیون دهلیزی است. این عامل تقریباً ۲۰ درصد از خطر کلی بیمار را تشکیل میدهد. پرفشاری خون باعث میشود قلب برای حفظ جریان خون در سراسر بدن، فعالیت بیشتری داشته باشد. این وضعیت موجب ضخیم شدن عضلات قلب و بزرگ شدن حفرههای فوقانی قلب میشود. این تغییر فیزیکی در قلب، آریتمی را تشدید میکند. برای مدیریت بهتر فیبریلاسیون دهلیزی، متخصصان قلب کاهش مصرف نمک، ورزش منظم، مدیریت استرس و مصرف منظم داروهای فشار خون طبق تجویز پزشک را توصیه میکنند. حفظ فشار خون سالم، کمتر از ۱۳۰/۸۰ میلیمتر جیوه، میتواند خطر فیبریلاسیون دهلیزی را کاهش دهد.
5. اصلاح عوامل خطر: آپنه انسدادی خواب
آپنه انسدادی خواب اغلب یک عامل خطر نادیدهگرفتهشده برای فیبریلاسیون دهلیزی است. بیماران مبتلا به آپنه انسدادی خواب در هنگام خواب، بهطور مکرر تنفس خود را متوقف کرده و دوباره از سر میگیرند. این وضعیت باعث کاهش سطح اکسیژن و وارد شدن فشار به قلب میشود. با گذشت زمان، این مسئله میتواند به فیبریلاسیون دهلیزی کمک کند. مدیریت آپنه خواب با استفاده از دستگاه CPAP (فشار مثبت مداوم راه هوایی)، کاهش وزن اضافی، خوابیدن به پهلو بهجای پشت و ورزش منظم میتواند به کاهش خطر عود فیبریلاسیون دهلیزی کمک کند.
6. اصلاح عوامل خطر: مصرف دخانیات و الکل
مصرف دخانیات و الکل از عوامل خطر قابل اصلاح برای فیبریلاسیون دهلیزی هستند. هر دو ماده التهاب را در بدن افزایش میدهند، به عروق خونی آسیب میزنند و سطح اکسیژن را کاهش میدهند. ترک سیگار یکی از مهمترین اقداماتی است که بیماران مبتلا به فیبریلاسیون دهلیزی باید برای حفظ سلامت خود انجام دهند. در صورتی که ترک سیگار برای بیماران دشوار باشد، مشاوره و درمان جایگزین نیکوتین به آنها توصیه میشود. مدیریت فیبریلاسیون دهلیزی فراتر از اقدامات پزشکی است و شامل ایجاد تغییرات پایدار در سبک زندگی نیز میشود که از سلامت قلب در بلندمدت حمایت میکنند. رسیدگی به عوامل خطر مانند چاقی، فشار خون بالا، دیابت، آپنه خواب و مصرف دخانیات یا الکل میتواند نتایج درمان را بهطور قابلتوجهی بهبود بخشیده و خطر عود بیماری را کاهش دهد.
حتما بخوانید: بدترین خوراکی ها برای قلب
سؤالات متداول
1. آیا فیبریلاسیون دهلیزی تنها با تغییرات سبک زندگی میتواند بهبود پیدا کند؟
تغییرات سبک زندگی میتوانند در برخی افراد، بهویژه زمانی که همراه با درمان پزشکی باشند، تعداد و شدت دورههای فیبریلاسیون دهلیزی را به میزان قابلتوجهی کاهش دهند. با این حال، نباید بدون توصیه متخصص قلب، جایگزین داروها یا اقدامات درمانی تجویزشده شوند.
2. برای بهبود پیامدهای فیبریلاسیون دهلیزی چقدر باید وزن کم کنم؟
تحقیقات نشان میدهند که اگر اضافهوزن یا چاقی دارید، کاهش دستکم ۱۰ درصد از وزن بدن میتواند خطر عود فیبریلاسیون دهلیزی را کاهش داده و کنترل ریتم قلب را در بلندمدت بهبود دهد. پزشک شما میتواند هدفی ایمن و واقعبینانه برای کاهش وزن پیشنهاد کند.
3. آیا آپنه خواب درماننشده کنترل فیبریلاسیون دهلیزی را دشوارتر میکند؟
بله. آپنه انسدادی خواب بهطور مکرر سطح اکسیژن را در طول خواب کاهش داده و فشار مضاعفی بر قلب وارد میکند. درمان آپنه خواب با اقداماتی مانند درمان با CPAP و مدیریت وزن میتواند نتایج درمان فیبریلاسیون دهلیزی را بهبود دهد.
4. آیا استرس میتواند تعداد دورههای فیبریلاسیون دهلیزی را افزایش دهد؟
بله. استرس عاطفی ممکن است با افزایش سطح هورمونهای استرس و ضربان قلب، در برخی افراد باعث بروز دورههای فیبریلاسیون دهلیزی شود. تکنیکهای مدیریت استرس مانند مدیتیشن، یوگا، تمرینات تنفسی و خواب کافی میتوانند به کاهش این محرکها کمک کنند.
حتما بخوانید: بهترین نوشیدنی و دمنوش برای تقویت قلب
5. افراد مبتلا به فیبریلاسیون دهلیزی هر چند وقت یکبار باید فشار خون و قند خون خود را کنترل کنند؟
بیماران مبتلا به فیبریلاسیون دهلیزی که همزمان به پرفشاری خون یا دیابت نیز مبتلا هستند، باید این شرایط را طبق توصیه پزشک بهطور منظم کنترل کنند. حفظ فشار خون و قند خون در محدودههای هدف، بخش مهمی از کاهش خطر عود فیبریلاسیون دهلیزی است.
6. آیا اصلاح عوامل خطر پیش از ابلیشن فیبریلاسیون دهلیزی توصیه میشود یا پس از آن؟
هر دو. متخصصان قلب اغلب توصیه میکنند عوامل خطر قابل اصلاح پیش از ابلیشن کاتتری مدیریت شوند تا میزان موفقیت درمان افزایش یابد و پس از انجام این روش نیز اقدامات مرتبط با سبک زندگی ادامه پیدا کنند تا احتمال بازگشت فیبریلاسیون دهلیزی کاهش یابد
سخن آخر
کنترل وزن، فعالیت بدنی منظم، مدیریت فشار خون و دیابت، درمان آپنه خواب و ترک دخانیات میتوانند به کنترل بهتر فیبریلاسیون دهلیزی و کاهش احتمال عود آن کمک کنند. با این حال، تغییرات سبک زندگی باید در کنار درمان پزشکی و با نظر پزشک انجام شوند.
مطالب مرتبط:
درمان تپش قلب و اضطراب با داروهای گیاهی و خانگی در طب سنتی
دیدگاه ها