جراحی آندوسکوپی سینوس یکی از روشهای نوین و مؤثر در درمان مشکلات و بیماریهای سینوسها به شمار میرود که با کمترین میزان تهاجم انجام میشود. این روش با استفاده از ابزارهای ظریف و دوربین آندوسکوپ، امکان مشاهده دقیق ساختار داخلی سینوسها را برای پزشک فراهم میکند. جراحی عملکردی آندوسکوپی سینوس یا FESS به بهبود تنفس، کاهش عفونتهای مکرر و افزایش کیفیت زندگی بیماران کمک میکند. به دلیل دقت بالا و دوره نقاهت کوتاهتر، این روش در سالهای اخیر محبوبیت زیادی پیدا کرده است. در این مقاله از سلام دنیا به معرفی جراحی آندوسکوپی سینوس، کاربردها و مزایای آن پرداختهایم.
آنچه باید درباره جراحی آندوسکوپی سینوس بدانید
- جراحی آندوسکوپی سینوس یک روش سرپایی است که در آن بیمار تحت بیهوشی عمومی قرار میگیرد.
- از این جراحی میتوان برای برداشتن پولیپها و تومورهای بینی، درمان عفونتهای مزمن سینوس و حل سایر مشکلات سینوس استفاده کرد.
- پزشک با استفاده از ابزاری به نام آندوسکوپ و دیگر وسایل مخصوص، به نواحی مشکلدار از طریق بینی دسترسی پیدا کرده و آنها را درمان میکند.
- خونریزی جزئی، درد، گرفتگی، ترشحات و خستگی پس از جراحی شایع است، اما معمولاً در مدت یک تا سه هفته از بین میروند.
حتما بخوانید: جلوگیری از سکته مغزی برای بار دوم در خانه
جراحی آندوسکوپی سینوس چیست؟
جراحی آندوسکوپی سینوس روشی برای برداشتن گرفتگیها و درمان سایر مشکلات سینوسها با استفاده از آندوسکوپ است — یک لوله باریک و سخت مجهز به دوربین و نور. این نوع جراحی نیاز به برش پوست ندارد و بهطور کامل از طریق بینی انجام میشود.
چه کسانی ممکن است به جراحی آندوسکوپی سینوس نیاز داشته باشند؟
جراحی آندوسکوپی سینوس میتواند به افرادی کمک کند که دچار گرفتگی بینی، درد، ترشحات، مشکل در تنفس، از دست دادن حس بویایی (آنوسمی) یا سایر علائم هستند، ناشی از:
- سینوزیت (عفونتهای مداوم یا مزمن سینوسها)
- پولیپهای بینی
- انسداد یا گرفتگی بینی
- تومورهای سینوس و بینی
اهداف جراحی آندوسکوپی سینوس
- کاهش تعداد و شدت عفونتهای سینوس
- بهبود علائم سینوزیت
- بهبود تخلیه سینوسها
- بهبود جریان هوا از طریق بینی
- بهبود حس بویایی
- ایجاد امکان دسترسی برای شستشوی بینی، تمیز کردن سینوسها و رساندن دارو به حفرههای سینوسی
نحوه آمادگی برای جراحی آندوسکوپی سینوس
از آنجا که در این جراحی بیهوشی عمومی استفاده میشود، به شما دستور داده خواهد شد که پس از نیمهشب قبل از عمل چیزی نخورید یا ننوشید. تیم جراحی شما همچنین اطلاعات و دستورالعملهای دیگری برای آمادگی پیش از عمل به شما ارائه خواهد کرد که ممکن است شامل موارد خاص دیگری باشد.
1. آمادگی برای عمل: دارو
داروهای تجویزی که قبل و بعد از جراحی مصرف میشوند تا التهاب کاهش یابد
حتما بخوانید: 7 درمان خانگی برای آپنه خواب (خفگی در خواب)
2. آمادگی برای عمل: معاینه جسمانی
معاینه جسمانی پیش از عمل توسط پزشک عمومی شما انجام میشود تا موافقت پزشکی برای انجام جراحی صادر شود. همچنین ممکن است جراح و پزشک عمومی شما آزمایشها و بررسیهای تکمیلی را درخواست کنند.
3. آمادگی برای عمل: ترک سیگار
ترک سیگار اغلب لازم است و بهتر است سه تا چهار هفته قبل از جراحی شروع شده و حداقل یک ماه پس از جراحی ادامه یابد. سیگار کشیدن باعث افزایش بافت اسکار و بهبود ناقص زخمها میشود که میتواند منجر به موفقیت کمتر جراحی آندوسکوپی سینوس شود.
4. آمادگی برای عمل: قطع برخی داروها و مکملها
قطع برخی داروها و مکملها میتواند به کاهش خطر خونریزی در حین و پس از جراحی سینوس کمک کند و همچنین از تداخل با بیهوشی جلوگیری کند. داروها و مکملهای زیر باید حداقل دو هفته قبل از جراحی متوقف شوند:
- آسپرین و داروهای ضد التهاب غیر استروئیدی (NSAIDs) مانند ایبوپروفن و ناپروکسن
- روغن ماهی، ویتامین E و داروهای گیاهی مانند جینکو بیلوبا، جینسینگ و قرصهای سیر
- سنجانز ورت (St. John’s Wort) که ممکن است با بیهوشی تداخل داشته باشد
- داروهای ضد انعقاد خون مانند وارفارین و کلوپیدوگرل
5. آمادگی برای عمل: تهیه داروهای بدون نسخه
داشتن داروهای زیر قبل از جراحی میتواند به دوران بهبودی کمک کند:
- اسپری سالین بینی: پس از جراحی میتوان هر سه تا چهار ساعت استفاده کرد تا بینی مرطوب و نمدار نگه داشته شود.
- اسپری بینی ضد احتقان حاوی اکسیمتازولین: پس از جراحی، در صورتی که خونریزی مداوم داشته باشید که با خم کردن آرام سر متوقف نشود، میتوان استفاده کرد.
در حین جراحی آندوسکوپی سینوس چه اتفاقی میافتد؟
جراحی آندوسکوپی سینوس معمولاً به صورت سرپایی و با بیهوشی عمومی (خواب) انجام میشود. در طول جراحی:
- جراح سینوس یک آندوسکوپ — لولهای باریک با دوربین و نور در انتها — وارد یکی از سوراخهای بینی میکند و با استفاده از آن بافتهای سینوس را بزرگنمایی و مشاهده میکند.
- پس از شناسایی محل مشکل، جراح با استفاده از ابزارهای تخصصی همراه با آندوسکوپ، سینوسها را باز میکند و علل انسداد سینوسها مانند تورم مخاط، پولیپهای بینی و بافت اسکار را با دقت برمیدارد.
- اگر انحراف تیغه بینی (سپتوم) باعث مشکلات تنفسی شود، ابزارهای ویژه میتوانند تیغه بینی را صاف کرده و اندازه توربینها (ساختارهای استخوانی داخل سینوسها) را کاهش دهند.
- اکثر بیماران نیازی به قرار دادن تامپون بینی ندارند که بعداً باید خارج شود.
- پس از جراحی، شما چند ساعت را در اتاق بهبودی میگذرانید تا به هوش بیایید. اکثر بیماران چند ساعت پس از عمل احساس خوبی دارند و میتوانند به خانه بروند.
حتما بخوانید: علت آنوریسم مغزی چیست
مراقبتهای پس از جراحی
پزشک شما دستورالعملهایی برای کاهش درد و نگه داشتن سینوسها باز پس از جراحی آندوسکوپی سینوس (FESS) ارائه خواهد داد، که ممکن است شامل موارد زیر باشد:
- اسپری سالین بینی: پس از جراحی میتوانید هر دو تا سه ساعت یک بار از اسپری سالین بینی استفاده کنید تا بینی شما راحتتر شود. اسپریهای سالین داروهای بدون نسخه هستند و از هر داروخانهای قابل تهیهاند.
- شستشوی سینوسها: روز بعد از جراحی، با کیت شستشوی سینوسها شروع به شستشو خواهید کرد. برای بهترین نتیجه، حداقل دو بار در روز شستشو انجام دهید و دستورالعملهای ارائه شده توسط پزشک یا پرستار را دنبال کنید. اگر قبلاً این کار را انجام ندادهاید، ممکن است شستشو کمی غیرعادی به نظر برسد، اما به زودی احساسی آرامبخش ایجاد میکند، زیرا کمک میکند بقایای باقیمانده در سینوسها پس از جراحی پاک شود.
بهبودی پس از جراحی آندوسکوپی سینوس
ممکن است پس از جراحی آندوسکوپی سینوس با علائم زیر مواجه شوید:
- خونریزی: داشتن مقداری ترشحات خونی در سه تا پنج روز اول پس از جراحی سینوس طبیعی است، بهویژه بعد از شستشوی سینوسها. در صورت خونریزی مداوم، سر خود را کمی به عقب خم کنید و آرام از طریق بینی نفس بکشید. میتوانید بینی خود را با دستمال پاک کنید، اما از فین کردن خودداری کنید. اگر خونریزی ادامه داشت، میتوانید از اسپری بینی اکسیمتازولین استفاده کنید. چند اسپری معمولاً خونریزی را متوقف میکند. اگر اسپری نیز نتوانست خونریزی مداوم بینی را متوقف کند، با پزشک خود تماس بگیرید.
- درد: انتظار میرود در چند روز اول پس از جراحی، فشار و درد در بینی و سینوسها را تجربه کنید. این احساس ممکن است شبیه عفونت سینوسها یا درد مبهم در سینوسها باشد. استامینوفن قوی میتواند ناراحتی خفیف را کاهش دهد. از مصرف آسپرین و داروهای ضد التهاب غیر استروئیدی (NSAIDs) مانند ایبوپروفن یا ناپروکسن خودداری کنید. اگر استامینوفن برای کنترل درد کافی نباشد، از داروی مسکن پس از عمل که توسط پزشک تجویز شده است استفاده کنید.
- خستگی: انتظار میرود در هفته اول پس از جراحی احساس خستگی کنید. این کاملاً طبیعی است و اکثر بیماران حداقل یک هفته مرخصی از کار برای بهبودی در نظر میگیرند. هر بیمار متفاوت است و برخی ممکن است زودتر به کار بازگردند.
- گرفتگی و ترشحات بینی: در چند هفته اول پس از جراحی دچار گرفتگی و ترشحات بینی خواهید شد. مسیرهای بینی و تنفس شما معمولاً دو تا سه هفته پس از جراحی به حالت طبیعی باز میگردند.
پس از جراحی، لازم است چندین بار برای ویزیتهای پیگیری به پزشک مراجعه کنید تا روند بهبودی به خوبی پیش برود. در این مراجعات، تیم مراقبت بینی و سینوسهای شما را از مایعات و خون باقیمانده پس از جراحی پاکسازی میکند. این فرآیند ممکن است با کمی ناراحتی همراه باشد، بنابراین بهتر است حدود 45 دقیقه قبل از مراجعه، داروی مسکن مصرف کنید.
اجتناب های بعد از جراحی آندوسکوپی سینوس
- فین کردن، بلند کردن اجسام سنگین و زور زدن: بهتر است حداقل 10 روز پس از جراحی از زور زدن، بلند کردن اجسام سنگین (بیش از 9 کیلوگرم) و فین کردن بینی خودداری کنید، زیرا این فعالیتها میتوانند باعث خونریزی شوند. میتوانید یک هفته پس از جراحی 50٪ از برنامه ورزشی معمول خود را از سر بگیرید و دو هفته پس از جراحی، فعالیتهای روزمره عادی خود را ادامه دهید.
حتما بخوانید: 8 عادت مضر و خطرناک که مغز شما را نابود می کنند
- آسپرین و داروهای ضد التهاب غیر استروئیدی (NSAIDs): مصرف آسپرین و داروهای NSAIDs مانند ایبوپروفن و ناپروکسن دو هفته قبل از جراحی قطع شود و همچنین دو هفته پس از جراحی استفاده نشود.
- اسپریهای استروئیدی بینی: اگر قبل از جراحی از اسپریهای استروئیدی بینی استفاده میکردید، بهتر است حداقل دو هفته پس از جراحی از آنها استفاده نکنید تا مخاط بینی و سینوسها فرصت بهبود پیدا کند. پزشک شما به شما اطلاع خواهد داد که چه زمانی استفاده از این دارو ایمن است.
خطرات و عوارض جراحی آندوسکوپی سینوس
همانند هر جراحی دیگری، جراحی آندوسکوپی سینوس نیز دارای خطراتی است. عوارض جدی نادر هستند و ممکن است شامل موارد زیر باشند:
- خونریزی: انتظار میرود در طول جراحی خونریزی جزئی رخ دهد که معمولاً توسط بیماران به خوبی تحمل میشود. در موارد نادر، ممکن است خونریزی بیش از حد رخ دهد و جراح مجبور به توقف جراحی شود. بسیار به ندرت، پس از جراحی خونریزی شدید رخ میدهد که نیازمند مراجعه به جراح برای قرار دادن تامپون بینی جهت توقف خونریزی است.
- عفونت: برای کاهش این خطر، ممکن است در حین جراحی یک دوز آنتیبیوتیک دریافت کنید و پس از جراحی نیز نسخه آنتیبیوتیک برای شما تجویز شود. گاهی اوقات، ممکن است فرد پس از جراحی به عفونت سینوس مبتلا شود که نیاز به آنتیبیوتیک قویتر دارد.
- نشت مایع مغزی-نخاعی (CSF): در جراحی آندوسکوپی سینوس، جراح زیر استخوانی که مغز را از بینی جدا میکند کار میکند. آسیب به این استخوان در حین جراحی بسیار نادر است، و در صورت رخ دادن میتواند منجر به نشت مایع مغزی-نخاعی شود. چنین آسیبی معمولاً بلافاصله تشخیص داده و ترمیم میشود. اگر نشت پس از جراحی تشخیص داده شود، نیاز به انجام عمل دوم برای ترمیم محل نشت وجود دارد.
- تغییرات بینایی: سینوسها بسیار به چشمها نزدیک هستند، بنابراین آسیب به چشم در حین جراحی سینوس ممکن است رخ دهد و میتواند منجر به دو بینی موقت یا دائمی و تغییرات دیگر بینایی شود. آسیب به مجاری اشکی ممکن است پس از جراحی باعث اشکریزی بیش از حد شود. خوشبختانه، این عوارض بسیار نادر هستند. همچنین ممکن است تورم اطراف چشمها پس از جراحی رخ دهد. برخی بیماران ممکن است موقتاً دید مبهم تجربه کنند، اما این حالت بهطور خودبهخود برطرف میشود.
- سایر خطرات: شامل تغییر در تنفس از طریق بینی یا حس بویایی است. اگر تیغه بینی (سپتوم) در حین جراحی تغییر کند، خطر کمی برای ایجاد پارگی تیغه بینی یا بیحسی دندانها وجود دارد. برخی بیماران ممکن است پس از جراحی به بیماری سینوس مزمن مبتلا بمانند که نیاز به درمان با آنتیبیوتیک، استروئید یا حتی جراحی مجدد دارد.
حتما بخوانید: علت درد گردن و درمان خانگی آن
چه زمانی پس از جراحی آندوسکوپی سینوس (FESS) باید با پزشک تماس بگیرید
- تب بالای 101 درجه فارنهایت در روزهای پس از جراحی
- ترشحات شفاف و آبکی مداوم از بینی یک هفته پس از جراحی
- تغییرات ناگهانی بینایی یا تورم چشمها
- سردرد شدید یا سفتی گردن
- اسهال شدید
- خونریزی شدید و مداوم بینی که با استفاده از اسپری ضد احتقان متوقف نمیشود
سخن آخر
در مجموع، جراحی آندوسکوپی سینوس روشی ایمن و مؤثر برای درمان بسیاری از مشکلات مزمن و آزاردهنده سینوسها محسوب میشود که با کمترین میزان تهاجم انجام میگیرد. رعایت دقیق دستورات قبل و بعد از عمل نقش مهمی در کاهش عوارض و تسریع روند بهبودی دارد. با آگاهی از مراقبتها، خطرات احتمالی و زمان مناسب مراجعه به پزشک، میتوان نتایج بهتری از این جراحی به دست آورد. پیگیری منظم و همکاری با تیم درمانی، کلید دستیابی به تنفس بهتر و کیفیت زندگی بالاتر پس از جراحی است.
مطالب مرتبط:
سونوگرافی سینه چیست و چگونه انجام میشود؟
درمان مه مغزی با بهترین قرص و مکمل
هیدروسفالی یا آب آوردن مغز چیست
دیدگاه ها