فلسفه سفره هفت سین و مفاهیم و دلایل انتخاب هر یک از اجزای آن

فلسفه سفره هفت سین و مفاهیم و دلایل انتخاب هر یک از اجزای آن عدد هفت همیشه مورد احترام ایرانیان بوده است. در فارسی باستان عدد 7 "آمرداد" گفته می شود که به معنی جاودانه است. تعداد اقلام موجود در سفره هفت سین نیز نشان دهنده تداوم زندگی و جاودانگی است.

نوروز، شناخته شده ترین جشن های ایرانی است و در بخش هایی از آسیایی مرکزی نیز از اهمیت زیادی برخوردار است. طبق رسوم مردمان ایران باستان، اولین روزهای بهار و سال نو به عنوان نوروز در نظر گرفته می شود. در آخرین روزهای سال، همه در تکاپو هستند تا خود را برای مراسم سال تحویل آماده کنند. چیدن سفره هفت سین بخشی از این آماده سازی است که باید چند ساعت پیش از سال نو چیده شده باشد. در هنگام تحویل سال همه اعضای خانواده دور این سفره هفت سین می نشینند و برای داشتن سالی بهتر دعا می کنند. 

فلسفه عدد هفت در سفره هفت سین چیست؟

عدد هفت همیشه مورد احترام ایرانیان بوده است. در فارسی باستان عدد 7 "آمرداد" گفته می شود که به معنی جاودانه است. تعداد اقلام موجود در سفره هفت سین نیز نشان دهنده تداوم زندگی و جاودانگی است. ناگفته نماند که عدد هفت به عنوان عدد شانس نیز محسوب می شود.

فلسفه عدد هفت در سفره هفت سین چیست؟

هفت سین ریشه در هفت شین دارد

بررسی تاریخ نشان می دهد که سفره هفت سین طی تغییر و تحولات تدریجی به شکل امروزی در آمده است و در اصل هفت شین بوده است، در گذشته های خیلی دور مردم هفت چیزی را که با حرف شین شروع می شده است در سفره هفت سین خود قرار می دادند. شمع، شهد (عسل)، شیرینی، شربت (شراب)، شمشاد، شقایق یا شاخه نبات اجزای سفره هفت شین را تشکیل می دادند. بعد از ظهور اسلام در ایران، خوردن شراب حرام اعلام شد و به جای آن سرکه که دارای ماهیتی شبیه به شراب است در سفره هفت سین قرار گرفت و به تدریج سایر اقلام سفره هفت سین نیز با موارد دیگری جایگزین شدند که با حرف سین شروع می شوند.

هفت سین یادآوری کننده نمادین از تجدید مداوم است

این چیزی است که در نوروز جشن گرفته می شود، آغاز بهار و تجدید حیات. هفت سین یادآوری نمادین از تجدید مداوم یا تولد دوباره است که می تواند اتفاق بیفتد.

چه مفهومی در هفت سین وجود دارد؟

خب بیایید ببینیم داستان چیست؟ چه مفهومی پشت این نمادها وجود دارد. این سمبل ها نشانه هایی از دنیای مادی، دنیای معنوی و جایی بین این دو دنیا است. هفت سین به ما به عنوان انسان در جهان یادآوری می کند، ما در اینجا هستیم که نه تنها محدودیت و دنیای مادی را تجربه کنیم، بلکه باید تعالی و آگاهی بالاتر را در قلمرو معنوی یا مفهومی نیز تجربه کنیم. در ادامه می خواهیم به فلسفه سفره هفت سین و مفاهیمی که اجداد ما در  انتخاب هر یک از اجزای آن مد نظر قرار دادند نیز اشاره کنیم.

1. سبزه

بیایید با سبزه شروع کنیم، گیاهان سبزی که در یک بشقاب کاشته شده و با بستن روبان به اطراف آن تزیین می شوند. سبزه را بیست روز قبل از روز عید می کارند. انواع مختلف بذرها برای این کار قابل استفاده است. این روزهای بیشتر گندم و عدس کاشته می شود. این گیاهان تازه طراوت خاصی به سفره هفت سین می بخشند. این کار می تواند ریشه در ایران باستان داشته باشد، یعنی زمانی که خدمتکاران پادشاه بذرها را روی ستون های خشتی کاخ ها می کاشتند و اگر این بذرها شکوفا می شد، آن را به عنوان نشانه ای از سال پر نعمت در نظر می گرفتند. این یکی از دلایلی است که سبزه در سفره هفت سین قرار داده می شود. در واقع نشانه شکوفایی و خوشبختی است.

دلایل قرار دادن سبزه در سفره هفت سین

2. سیب

سیب نشانه مهربانی و سلامتی است. در رسوم گذشته یک فرد مسن تر سیب را در سفره هفت سین قرار می داد، زیرا معمولاً بزرگترها نگران سلامت اعضای خانواده هستند.

3. سیر

عضو دیگر سفره هفت سین، سیر است. زرتشتیان معتقد بودند که بوی سیر باعث دور کردن شیاطین و حفظ سلامتی می شود. آنها حبه های سیر را برای رفع آلودگی و از بین بردن چشم های شر در سفره هفت سین قرار می دادند.

4. سرکه

سرکه عملکردی مشابه سیر دارد و برای پاک کردن و تازه کردن هوا و از بین بردن بلا در نظر گرفته شده است. همچنین نشانه ای از صبر و رسیدن به سنین بالاتر است.

5. سماق

سماق یک گونه گیاهی قرمز رنگ است. به خاطر داشتن طعم ترش می توان آن را به عنوان ادویه به غذاها اضافه کرد. سماق در سفره هفت سین نشان از طعم زندگی است.

مفاهیم اجزای تشکیل دهنده سفره هفت سین

6. سنجد

سنجد میوه ای قهوه ای رنگ و خوراکی است. سنجد به این خاطر در سفره هفت سین قرار داده می شود که باعث تقویت حافظه می شود. همچنین نشانه ای از عشق و محبت است. دلیل دیگر استفاده از آن بخاطر بوی بسیار مطبوعی است که برگ ها و شکوفه های این گیاه دارد.

7. سمنو

مورد آخر سمنو است، خمیر شیرین مزه ای که مخصوص نوروز و از جوانه گندم تهیه می شود. اضافه کردن آن به سفره هفت سین نشانه ای از باروری و شیرینی زندگی را به همراه دارد. سمنو بسیار خوشمزه و مغذی است، اما تهیه آن زمان زیادی می برد. نکته جالبی که در مورد سمنو وجود دارد این است که بدون اضافه کردن شکر، طعم شیرینی دارد و تنها ترکیبات آن گندم، آرد و آب است.  

مفهوم سایر اجزای هفت سین 

اما امروزه هفت سین محدود به موارد فوق نیست. علاوه بر چیزهایی که به طور رسمی در سفره هفت سین قرار می گیرد، قرار دادن قرآن کریم، کتاب حافظ، کتاب فردوسی، آینه، ماهی، تخم مرغ رنگی ، سنبل و موارد دیگر نیز مرسوم شده است. هفت نماد اصلی ذکر شده، از آیین های که در زمان زرتشت رایج بوده است، سرچشمه گرفته اند. در بسیاری از این ادیان یک سنت کهن وجود دارد که به زبانی پنهانی یا سمبلیک صحبت می کند که درک آن برای هر فرد ناآگاهی آسان نیست. ایران سابقه طولانی از پذیرفتن مهاجمان و فرهنگ و سنت های آنها دارد، بدون این که عقاید و ریشه های خود را رها کند.

با حمله اعراب به ایران در حدود هزار سال پیش و پس از آن ورود اسلام، اولین کاری که ایرانیان آتش پرست انجام دادند اضافه کردن یک قرآن در وسط هفت سین بود. با گذشت زمان برخی از بخش های جامعه توجه بیشتری به فرهنگ ایرانی نشان دادند و کتبی مثل دیوان حافظ یا شاهنامه فردوسی را در سفره هفت سین وارد کردند تا در کنار عقاید مذهبی خود، برای زنده نگه داشتن فرهنگ پارسی نیز کاری کرده باشند. در ادامه نگاهی می اندازیم به سایر تزئیناتی که در سفره هفت سین دیده می شود و مفاهیمی که پشت انتخاب هر یک از آنها وجود دارد: 

  • سکه نمادی از ثروت است و در بسیاری از سفره های هفت سین آن را می بینیم که می تواند نمادی از رونق کسب و کار و درآمد زیاد در سال جدید باشد.

مفهوم سایر اجزای هفت سین 

  • قرار دادن تخم مرغ رنگ شده که معمولاً توسط بچه ها آماده می شود، در سال های اخیر رواج بیشتری یافته است. این کار می تواند نمادی از برابری انسان ها با نژادها و رنگ های مختلف پوست باشد که همه باید برای داشتن دنیای بهتر همکاری کنند.
  • در کتب ایران باستان، دوازدهمین ماه سال با نماد ماهی مشخص شده است. با تغییر سال از برج ماهی به برج حمل، ماهی قرمز نیز بخشی از سفره هفت سین می شود. از طرفی، ماهی قرمز که ریشه در سال نو باستانی کشور چین دارد، نشان از سر زندگی و طراوت می دهد و ممکن است با این ایده وارد سفره هفت سین ایرانی شده باشد.
  • شمع های سفره هفت سین نشانه های وجود خوشبختی و نور در زندگی هستند و اغلب به تعداد اعضای خانواده در هفت سین قرار داده می شوند.
  • آینه نشان دهنده ای از بی پایانی جهان خداوند و همچین روشنی است.
  • قرار دادن سیب درون یک کاسه آب، نشانه ای از حرکت زمین و گردش ایام است.
از
0
رای